Promotie Lyan Blikman
Op woensdag 14 februari, 11.30 uur promoveert Lyan Blikman, werkzaam bij Rijndam. De titel van haar proefschrift luidt: 'Energy Conservation Management and Physical Behavior in fatigued people with Multiple Sclerosis'.

Samenvatting
Promovendus Lyan Blikman concludeert dat een energiemanagement behandeling door de ergotherapeut niet effectief is in het verminderen van vermoeidheid en verbeteren van sociale participatie en niet beter dan een aantal gesprekken met een gespecialiseerde MS-verpleegkundige bij mensen met Multiple Sclerose (MS).

Het onderzoek naar energiemanagement behandeling was onderdeel van een landelijk onderzoek (TREFAMS-ACE) naar het effect van drie verschillende revalidatiebehandelingen (aerobe training, cognitieve gedragstherapie en energiemanagement) op vermoeidheid in MS. Ons onderzoek werd uitgevoerd in het Erasmus MC Rotterdam en Revalidatiecentrum Leijpark Tilburg.

De belangrijkste doelstellingen van dit onderzoek beschreven in dit proefschrift zijn het verkrijgen van inzicht in het effect van de energiemanagement behandeling op vermoeidheid en sociale participatie en het meer in detail in kaart brengen van de gevolgen van MS op beweeggedrag en de relatie tussen vermoeidheid en beweeggedrag.

Vermoeidheid is een belangrijke klacht bij MS en heeft veel invloed op het dagelijks leven van patiënten. Aan het onderzoek deden 86 vermoeide mensen met MS mee. Zij werden een jaar lang gevolgd, waarvan ze 4 maanden behandeling ontvingen. Verdeeld over het jaar zijn vijf metingen gedaan bestaande uit vragenlijsten, interviews, fysieke testen en afname van bloed en speeksel.

De energiemanagement behandeling leerde de deelnemers hun vermoeidheid beter te managen met strategieën gericht op balans in activiteiten en rust, balans in het dagschema, communicatie (bijv. hulp vragen), normen en prioriteiten stellen en houding en ergonomie. De helft van de deelnemers volgden een controlebehandeling bestaande uit drie gesprekken met adviezen van een MS-verpleegkundige.

De resultaten van het onderzoek laten zien dat het effect van de energiemanagement behandeling niet beter was dan de gesprekken van de MS verpleegkundige. In beide groepen nam de vermoeidheid rondom de behandeling wel af, maar dit effect bleef niet aanwezig op de lange termijn. Ook daalde de vermoeidheid niet onder de kritische grens. En de sociale participatie verbeterde niet. Er is verder onderzoek gedaan naar de mensen die wel baat hebben bij de energiemanagement behandeling (deze mensen hadden klinisch relevante daling van de vermoeidheid) en resultaten lieten zien dat factoren als de ernst van vermoeidheid, beleving van de vermoeidheid, ervaren voordelen van de ziekte en ervaren sociale ondersteuning iets te maken hebben met de kans op positief effect van de energiemanagement behandeling.

Tevens keken we naar het beweeggedrag van vermoeide mensen met MS en zien we dat ze in vergelijking met gezonden fysiek minder actief zijn, vooral in de ochtend en avond en meer zittend gedrag vertonen. Ook vonden we aanwijzingen dat personen die meer fysiek vermoeid zijn een ander beweeggedrag hebben. De bevindingen bieden ons ook handvaten om eventueel gerichter op beweeggedrag in te spelen om zo hopelijk op een andere manier de vermoeidheid te kunnen beïnvloeden.

Promotie
Datum en tijd: 14 februari 11.30 - 12:30 uur
Locatie: Onderwijscentrum Erasmus MC
Promovendus: Lyan Blikman
Proefschrift: Energy Conservation Management and Physical Behavior in fatigued people with Multiple Sclerosis.
Promotor: Prof. dr. H.J. Stam
Copromotoren: dr. J. van Meeteren en dr. J.B.J. Bussmann